سمنو، یادگار شیرین و باستانی سفره هفت سین، نذری محبوب و دسری مقوی است که عطر و طعم آن خاطرات کهن ایرانی را زنده میکند. اگر به دنبال دستور پختی کامل و دقیق برای تهیه این دسر سنتی هستید، این مقاله طرز تهیه سمنو خانگی را به صورت مرحله به مرحله و با تمام نکات طلایی ارائه میکند تا سمنوی شما نه تنها خوشمزه، بلکه بینهایت شیرین و خوشرنگ شود.
مواد لازم برای طرز تهیه سمنو خانگی نذری
برای تهیه یک قابلمه متوسط سمنو (مناسب برای حدود ۱۰ تا ۱۲ نفر)، مواد اولیه زیر مورد نیاز است:
| مواد اولیه | مقدار تقریبی | نکات مهم |
|---|---|---|
| گندم مرغوب (ترجیحاً گندم نان یا درشت) | ۱ کیلوگرم | برای جوانهزنی بهتر و شیره بیشتر. |
| آرد سبوسدار گندم | ۲ کیلوگرم | استفاده از آرد سفید (بدون سبوس) کیفیت را پایین میآورد. |
| آب | به میزان لازم | ترجیحاً آب تصفیه شده یا جوشیده سرد شده. |
| بادام، پسته یا گردو (دلخواه) | به میزان لازم | برای تزئین یا قرار دادن در قابلمه در مراحل پایانی. |
توجه: زمان آمادهسازی گندم برای جوانهزنی حدود ۴ تا ۵ روز است.
راهنمای مرحله به مرحله طرز تهیه سمنو خانگی اصیل
آمادهسازی سمنو به دو بخش اصلی تقسیم میشود: جوانهزنی گندم و پخت سمنو.
۱. جوانهزنی گندم: فوت کوزهگری شیرینی سمنو
-
تمیز کردن و خیساندن: گندمها را پاک کنید و ضایعات آن را جدا کنید. سپس به مدت ۳ روز در آب خیس کنید و هر ۸ تا ۱۲ ساعت یکبار آب آن را تعویض کنید.
-
آبکشی و قرار دادن در پارچه: گندمها را آبکشی کرده و روی یک پارچه نخی تمیز (مانند متقال) پهن کنید. پارچه دوم را خیس کرده و روی گندمها قرار دهید.
-
انتظار برای ریشه: پارچه پیچیده شده را در یک جای گرم و تاریک نگه دارید. هر روز چندین بار (تا ۵ بار) پارچه رویی را با آب اسپری کنید تا مرطوب بماند.
-
زمان طلایی: بهترین زمان، زمانی است که ریشههای سفید گندم حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر رشد کرده باشند و کمی به رنگ سبز روشن متمایل شده باشند. هرگز اجازه ندهید گندم کاملاً سبز و بلند شود، چون سمنوی شما تلخ خواهد شد!
۲. گرفتن شیره گندم (شیرابه مالت)
-
آسیاب کردن (یا له کردن): گندمهای جوانه زده را با گوشتکوب یا چرخ گوشت (یا دستگاه غذاساز) کاملاً له و پوره کنید.
-
استخراج شیره: گندمهای له شده را در پارچه نخی بریزید و کم کم آب سرد به آن اضافه کنید و با فشار دست، شیره آن را در یک قابلمه بزرگ (ترجیحاً مسی) بگیرید. این کار را چندین بار تکرار کنید تا تفالههای گندم کاملاً سفید شوند و دیگر شیرهای نداشته باشند.
-
اندازه شیره: شیره بهدست آمده همان شیرینکننده اصلی سمنوی شماست.
۳. پخت سمنو: از ترکیب تا دم کشیدن
-
ترکیب با آرد: شیره گندم را از یک صافی ریز رد کنید. حدود نیمی از آرد سبوسدار را به شیره اضافه کرده و خوب هم بزنید تا هیچ گُلولهای باقی نماند (استفاده از گوشتکوب برقی در این مرحله کمک میکند). سپس مابقی آرد را کمکم اضافه کنید و مرتب هم بزنید.
-
پخت روی حرارت: قابلمه را روی حرارت ملایم قرار دهید و بدون توقف هم بزنید. این مرحله بسیار حساس است و اگر هم زدن متوقف شود، سمنو ته میگیرد.
-
تغییر رنگ و غلظت: بعد از حدود ۲ تا ۳ ساعت هم زدن، سمنو شروع به غلیظ شدن و تیرهتر شدن میکند. سمنو را آنقدر هم بزنید تا رنگ آن به قهوهای روشن متمایل شود و به غلظتی شبیه فرنی برسد.
-
دم کشیدن (آرام پز شدن): پس از رسیدن به غلظت دلخواه، شعله را روی کمترین حالت ممکن قرار دهید. میتوانید شعله پخش کن استفاده کنید. در این مرحله چند بادام یا پسته خام به سمنو اضافه کنید و در قابلمه را با دمکنی بپوشانید. اجازه دهید سمنو حدود ۱ تا ۳ ساعت (حتی تا ۱۲ ساعت در روشهای سنتی) به آرامی “دم” بکشد.
نکات طلایی برای تهیه سمنو بازاری
برای اینکه سمنوی شما طعمی شبیه سمنوهای نذری و بازاری پیدا کند، این نکات را رعایت کنید:
-
قابلمه مسی: استفاده از قابلمه مسی در پخت سمنو، به تیره و خوشرنگ شدن آن بسیار کمک میکند.
-
حرارت ملایم و صبر: راز سمنوی خوشرنگ، حرارت بسیار کم و صبر فراوان برای کاراملیزه شدن طبیعی قندها است.
-
شیرینی بیشتر: اگر میخواهید سمنوی شما شیرینتر شود، هنگام گرفتن شیره، از آب کمتری استفاده کنید تا شیره غلیظتر باشد.
-
رفع تلخی سمنو: اگر احساس کردید سمنو کمی تلخ شده است، احتمالاً به دلیل رشد بیش از حد جوانه گندم بوده است. میتوانید مقداری شیره انگور یا خرما به آن اضافه کنید تا تلخی آن پوشانده شود (البته سمنوی اصیل شکر یا شیره اضافه ندارد).
-
هم زدن مداوم: اگر سمنو ته بگیرد، طعم سوختگی کل دسر را خراب خواهد کرد. در ۳ ساعت اول پخت، هم زدن را متوقف نکنید.
سرو و نگهداری سمنو خانگی
سمنو پس از دم کشیدن، آماده است. آن را در ظرفهای کوچک ریخته و با بادام، پسته، یا نارگیل تزئین کنید.
نکته نگهداری: سمنو را میتوانید در ظرف دربسته و در یخچال تا یک هفته نگهداری کنید. برای نگهداری طولانیتر، آن را فریز کنید.
اگر از این دستور پخت دسر رضایت داشتید، بعنوان سورپرایز ویژه برای شما، ما مقاله طرز تهیه کاسترد مجلسی، که یک دسر بسیار خوشمزه است را برایتان آماده کرده ایم!
نتیجه گیری
طرز تهیه سمنو خانگی یک هنر ایرانی است که صبر، عشق و دقت را میطلبد. شیرینی این دسر که از دل گندم جوانه زده و بدون هیچ ماده افزودنی دیگری به دست میآید، آن را به یکی از سالمترین و مغذیترین غذاهای سنتی تبدیل کرده است. با دنبال کردن دقیق مراحل جوانهزنی و رعایت فوت و فنهای پخت که در این مقاله گفته شد، میتوانید یک سمنوی اصیل، خوشرنگ و بینهایت شیرین برای سفره هفت سین یا نذریهای خود تهیه کنید و از طعم جادویی آن لذت ببرید.
با تشکر، چقدر خوب است اگر ابزاری خانگی برای همزدن ۳ ساعته سمنو ساخته شود چون تمام زحمت آن همین هم زدن طولانی است.
زیاد سخت نیست ،شعله رو خیلی کم بذاریدتا بپزه وآبش به تدریج کم بشه،نیاز به هم زدن مرتب هم نیست چون اینطوری اصلا ته نمیگیره،من امتحان کردم
عالی بود